Budget funds.
Allocation and investment vehicles.
Statutory funds inside the central budget for multi-year investments or earmarked allocations. Unlike social funds (no premiums, no insurance relationship) these are allocation or spending instruments — Municipalities Fund to 342 municipalities, Climate Fund up to €35 bn for the transition through 2030, Mobility Fund for road/rail/water.
Algemene uitkering van Rijk naar 342 gemeenten. Grootste begrotingsfonds. Verdeling via objectief verdeelmodel (inwoners, oppervlakte, sociale structuur).
Meerjarig investeringsfonds voor weg, spoor, water en openbaar vervoer. Opvolger van het Infrastructuurfonds (modaliteits-neutraal sinds 2021).
Fonds voor aanschaf, instandhouding en afstoting van militair materieel. Sinds 2%-BBP-NAVO-norm verdubbeld (~€14 mrd/jaar).
Compenseert BTW die gemeenten + provincies + gemeenschappelijke regelingen betalen op uitbestede overheidstaken. Voorkomt dat uitbesteding duurder is dan in-eigen-beheer.
Meerjarig investeringsfonds (€35 mrd t/m 2030) voor energietransitie — netcongestie, kernenergie, waterstof, verduurzaming industrie, groene mobiliteit.
Algemene uitkering van Rijk naar 12 provincies. Zelfde systematiek als Gemeentefonds maar kleiner in omvang.
Meerjarig investeringsfonds (€20 mrd over 5 tranches) voor structurele verdienvermogens-versterking van Nederland — kennisontwikkeling, R&D-innovatie en infrastructuur met hoge maatschappelijke returns.
Meerjarig fonds voor waterveiligheid + zoetwatervoorziening. Financiert dijkversterking (HWBP), Ruimte voor de Rivier-projecten, zandsuppleties kust.
Vrije uitkering van het Rijk aan de drie openbare lichamen in Caribisch Nederland: Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Functionele equivalent van het Gemeentefonds voor de BES-eilanden.
Dekking kosten voor bestrijding van besmettelijke dierziekten (vogelgriep, varkenspest, MKZ). Gevoed door heffingen op veehouderij + Rijksbijdrage.
Sociale fondsen (AOW-fonds, AWf, Aof) zijn verzekeringsvehikels met premies. Begrotingsfondsen zijn verdeel- of investeringsinstrumenten binnen de Rijksbegroting — geen premies, wel doel-oormerking. /sociale-fondsen voor de eerste.
Grote investerings-fondsen (Klimaat-, Mobiliteit-, Defensiematerieel-, Deltafonds) zijn meerjarig geoormerkt: budget niet opgemaakt in 2025 schuift door naar 2026+. Decentrale fondsen (Gemeente-, Provincie-) zijn zuivere jaarlijkse verdelers.
Gemeentefonds groeit mee met Rijksuitgaven ("trap op, trap af"). Sinds 2022 gedempt met vaste voet-systematiek om gemeenten te beschermen tegen Rijks-schokken. Specifieke uitkeringen (SPUK's) staan apart en zijn doelgebonden.