Een veilig Groningen met perspectief

Inwoners van het aardbevingsgebied in Groningen en Noord-Drenthe hebben nog dagelijks te maken met de gevolgen van de gaswinning, wat gevoelens van angst, frustratie en onzekerheid met zich meebrengt. Voor het kabinet staan de veiligheid, het goed afhandelen van schade en het creëren van perspectief voor de inwoners voorop. Het kabinet werkt samen met de uitvoeringsorganisaties en de medeoverheden aan perspectief en duidelijkheid langs vier sporen: het stimuleren van een milde, makkelijke en menselijke schadeafhandeling door het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG); het uitvoeren van de versterkingsoperatie door de Nationaal Coördinator Groningen (NCG); en het bieden van perspectief met een sociale en economische agenda voor de regio, het Nationaal Programma Groningen en programma's voor het isoleren van woningen. Op grond van de Tijdelijke wet Groningen neemt de minister van BZK alle maatregelen die redelijkerwijs gevergd kunnen worden om te voorkomen dat de veiligheid wordt geschaad als gevolg van de gaswinning.

De minister van BZK is in de uitvoerende rol verantwoordelijk voor het doorbelasten van de kosten van schadeafhandeling en versterkingsoperatie aan de exploitant, het vergoeden van mijnbouwschade (fysiek, immaterieel en waardedaling) door het IMG, het vaststellen van veiligheidskaders en het doen uitvoeren van de versterkingsoperatie door de NCG, het isoleren van woningen met een (middel-)zware versterking en het met regio en andere departementen uitvoeren van de Sociale en Economische Agenda. In de financierende rol stelt de minister voldoende middelen ter beschikking aan IMG en NCG en financiert hij de afspraken met provincie en gemeenten over leefbaarheid en toekomstperspectief, inclusief programma's voor speciale doelgroepen. De minister regisseert het systeem van publiekrechtelijke schadeafhandeling en bevordert verduurzaming door isolatie in het aardbevingsgebied (via de minister van VRO), en stimuleert een milde, makkelijke en menselijke afhandeling van de versterkingsoperatie en alle vormen van schade.

Er wordt een wetsvoorstel ingediend waarin de toezegging van het kabinet uit Nij Begun wordt vastgelegd om de komende dertig jaar bij te dragen aan verduurzaming, sociaal herstel en economisch perspectief voor het gaswinningsgebied; ook wordt de monitoring via een jaarlijkse Staat van Groningen geregeld, krijgt het IMG de mogelijkheid om schades tot € 60.000 zonder onderzoek naar de schadeoorzaak te (laten) herstellen en gaat Staatstoezicht op de Mijnen werken met een collegiaal bestuur. De regeling daadwerkelijk herstel is in juli 2024 gefaseerd gestart en wordt in 2025 geïmplementeerd voor het hele effectgebied, met een verhoogde vaste eenmalige vergoeding van € 10.000; het IMG implementeert in 2025 ook de vaste herhaalschade vergoeding, verhoogde overlastvergoeding en vergoedingen bij overschrijding van beslistermijnen en gederfd woongenot. Uit analyse van de NCG blijkt dat het merendeel van de versterkingsopgave voor eind 2028 is afgerond, maar niet voor alle gebouwen; financiële gevolgen worden verwerkt in de Voorjaarsnota 2025. Voor verduurzaming ontvangen woningeigenaren binnen het versterkingsgebied 100% subsidie tot de isolatiestandaard via een regeling die begin 2025 gereed is. In reactie op het PEGA-rapport zijn kwartiermakers aangesteld voor een Sociale Agenda (met vier speerpunten rond gezondheid, leefbaarheid, kansen voor kinderen en arbeidsparticipatie) en een Economische Agenda gericht op structuurversterking in duurzame energie, gezondheid en landelijk gebied.