Toekomstfonds

Het Toekomstfonds is onderdeel van het bedrijvenbeleid en richt zich op het vergroten en beschikbaar stellen van (risico)financiering voor bedrijven en onderzoek en het behouden van vermogen voor toekomstige generaties. Het beoogt de innovatiekracht van Nederland te versterken door het beschikbaar stellen van financiering voor het innovatief en snelgroeiend mkb en voor fundamenteel en toegepast onderzoek. Om de toegang tot risicokapitaal te faciliteren zet EZ diverse instrumenten in, zoals de regeling Vroegefasefinanciering, Seed Capital (inclusief Seed Business Angel) en de Dutch Venture Initiatieven. Ook de Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen zijn ondergebracht in het Toekomstfonds. Per juni 2024 is besloten het onderzoeksdeel en het bedrijvendeel te integreren om duurzame financiering van valorisatie te borgen.

De Minister van EZ is rijksbreed verantwoordelijk voor versterking van het innovatievermogen, in het bijzonder gericht op het bedrijfsleven, en voor het scheppen van randvoorwaarden voor een excellent ondernemings- en vestigingsklimaat. Sinds de integratie heeft de Minister volledige formele zeggenschap over het Toekomstfonds; beslissingen over investeringen in valorisatie en fundamenteel en toegepast onderzoek worden in gezamenlijkheid met de Minister van OCW gemaakt. Vanuit deze verantwoordelijkheden heeft de Minister een financierende en faciliterende rol: medefinanciering van investeringen in R&D en innovatie inclusief valorisatie, en het faciliteren van toegang tot en financieren van risicokapitaal voor bedrijven.

In 2024 zijn diverse regelingen binnen het Toekomstfonds geevalueerd (Innovatiekrediet, SEED Capital, VFF en DVI) en is een IBO Bedrijfsfinanciering afgerond; op basis hiervan wordt bezien of regelingen aanpassing behoeven. Voor de SEED Capital regeling wordt in 2025 een additionele tender opengesteld voor specifiek deeptech investeringsfondsen, en het NWO-luik van de VFF wordt mogelijk opgehoogd. Op het terrein van fundamenteel en toegepast onderzoek gaan in 2025 de eerste samenwerkingsverbanden van start onder de Subsidiemodule Regeneratief Geneeskundig Onderzoek en wordt verlenging van de TTT-regeling met een derde tender bezien voor klimaattechnologie, deeptech, medische technologie en AI. Invest-NL ontvangt tot en met 2029 in totaal 900 miljoen euro aan additionele middelen, waarvan 600 miljoen voor versterking kernkapitaal, 250 miljoen voor blended finance en 50 miljoen toegevoegd aan de Beschermingsvoorziening Economische Veiligheid.