wat doet de boer/nl
/ watdoetdeboer.nl — 2026

Wat doet
de boer
met uw geld?

Elke euro van de Nederlandse overheid — van EU-afdrachten tot gemeentelijke aanbestedingen. Ambtenaren, inhuur, bedrijven die winnen. Doorzoekbaar, herleidbaar tot de bron.

Probeer:
/ Uitgelicht · insights22 april 2026
2026 koerst op een motie-record — al +25% boven all-time high

Na 112 dagen staat de Tweede Kamer al op 1.588 moties. Op dit tempo: ~5.175 over heel 2026, ruim boven het 2022-record van 4.146.

Lees het stuk →
/ 01 — De publieke financiën op één pagina
EU-afdracht
€10.5mrd
Europa →
Rijksuitgaven
€374mrd
Het Rijk →
Rijks-FTE
222k
+25% sinds 2020
Inhuur
15.3%
Roemer-norm: <10%
Gemeenten
325
Gemeenten →
Aanbestedingen
1.699
Bekijk →
/ 02 — Twaalf provincies

Klik een provincie voor begroting, FTE, inhuur-ratio en gegunde aanbestedingen.

/ 03 — De overheid in drie dimensies

Om één overheidseuro te volgen heb je drie vragen: waar (welke bestuurslaag) · wie (welke uitvoeringsvorm) · wat (welke geldstroom). Deze drie assen staan los van elkaar — een ZBO kan aanbestedingen uitzetten, een gemeente kan subsidies ontvangen, sociale fondsen worden gevuld via het Rijk.

Waar
Welke bestuurslaag?

Pijlen zijn geografisch bevatten — niet financieel. Gemeentefonds (€45 mrd) en Provinciefonds (€3 mrd) gaan rechtstreeks van Rijk; provincies zitten niet in de geldstroom naar gemeenten, maar houden wel financieel toezicht op gemeentebegrotingen en stellen ruimtelijke kaders (Omgevingsverordening). Waterschappen hebben eigen belastingen en snijden dwars door provincie- en gemeentegrenzen.

Wie
Welke uitvoeringsvorm?
Spectrum Minister-gebonden Constitutioneel onafhankelijk

De volgorde weerspiegelt toenemende zelfstandigheid t.o.v. de minister: een ministerie is 100% politiek aangestuurd, een Hoge College van Staat mag de minister niet instrueren. Toezichthouders zijn juridisch ZBO of hoog college, maar staan hier apart omdat hun rol (marktregulering, data-privacy, klachtenfunctie) specifiek afstand tot de politiek vereist. De rechterlijke macht is geen uitvoeringsorgaan maar een eigen staatsmacht binnen de trias politica — off-axis dus. Bedragen overlappen: de €180 mrd bij ZBO's zit grotendeels in de €374 mrd van Ministeries (Rijksbijdragen aan SVB/UWV die de fondsen doorsluizen). Tel ze niet op.

/ 04 — Waar de data vandaan komt
Rijksbegroting

rijksfinancien.nl open data: 29 hoofdstukken, artikelen, ZBO's en agentschappen in Beeld.

TenderNed OCDS

Wekelijkse refresh uit Open Contracting Data Standard. Buyer-mapping naar Rijk / provincie / gemeente.

JBR + Personeelsmonitor

Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk + A&O-fonds provincies/gemeenten voor ambtelijke cijfers.

Gemeente-begrotingen

Programmabegrotingen per gemeente, pdftotext-extractie. Altijd gelinkt naar de originele PDF.

Niet gelieerd aan de Rijksoverheid, VNG of IPO. Alle data is vrij her-bruikbaar onder CC0 licentie. Zie de API documentatie voor programmatische toegang.